Besemerov postupak značenje

Besemerov postupak, poznat i kao Besemerov proces, predstavlja metodu za proizvodnju čelika iz sirovog gvožđa (gusa) pomoću konvertora. Ovaj proces je nazvan po svom pronalazaču, britanskom inženjeru Henriju Besemeru, koji ga je patentirao 1856. godine. Besemerov postupak je bio revolucionaran za industrijsku proizvodnju čelika i imao je veliki uticaj na razvoj metalurške industrije tokom 19. i početkom 20. veka. Osnovna ideja Besemerovog postupka je uklanjanje viška ugljenika i drugih nečistoća iz sirovog gvožđa kroz oksidaciju. Proces se odvija u posebnoj posudi, poznatoj kao Besemerov konvertor. Konvertor je napravljen od vatrootpornog materijala i ima oblik kruške. Evo kako proces funkcioniše: 1. **Punjenje konvertora**: Sirovo gvožđe se zagreva u visokoj peći i zatim preliva u Besemerov konvertor. 2. **Duvanje vazduha**: Zatim se kroz otopljeno gvožđe duva vazduh pod visokim pritiskom. Ovo dovodi do oksidacije ugljenika i drugih nečistoća u sirovom gvožđu. Ugljenik se oksidiše u ugljen-dioksid (CO2) i ugljen-monoksid (CO), koji napuštaju konvertor u gasovitom stanju. 3. **Reakcije i toplota**: Proces oksidacije je egzoterman, što znači da proizvodi veliku količinu toplote. To pomaže u održavanju tečnog stanja metala tokom celog postupka. 4. **Uklanjanje nečistoća**: Pored ugljenika, oksidacija uklanja i druge nečistoće kao što su silicijum, mangan i sumpor. Te nečistoće formiraju trosku koja pluta na površini metala i može se lako ukloniti. 5. **Rezultat**: Nakon završetka oksidacije, dobija se čelik sa željenim sadržajem ugljenika. Dodavanjem određenih legirajućih elemenata (kao što su hrom, nikl, vanadijum, itd.) mogu se dobiti različite vrste čelika sa specifičnim svojstvima. Besemerov postupak je značajno smanjio troškove i povećao brzinu proizvodnje čelika, što je omogućilo masovnu proizvodnju čeličnih proizvoda. Međutim, s vremenom su razvijene moderne metode, poput Siemens-Martinovog postupka i kiseoničkih konvertora, koje su zamenile Besemerov proces zbog veće efikasnosti i mogućnosti bolje kontrole kvaliteta čelika.

Komentari